Các trò chơi STEM hấp dẫn cho học sinh lớp 1 liệu có phải luôn cần đến phòng thí nghiệm hiện đại hay những bộ kit đắt tiền? Cuốn sách “Giáo dục STEM – Hành trình sáng tạo lớp 1” đã cung cấp 10 bài học cốt lõi để khơi mở tư duy cho trẻ. Tuy nhiên, sự tò mò của học sinh là vô hạn và không nên chỉ dừng lại sau khi trang sách khép lại. Câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để duy trì hứng thú đó mỗi ngày, biến STEM từ bài học thành trải nghiệm hàng ngày trong cuộc sống.

Bài viết này mang đến một góc nhìn mới mẻ rằng: “STEM xuất hiện mọi lúc mọi nơi”. Hãy cùng HEID khám phá 10+ ý tưởng trò chơi STEM mở rộng sáng tạo, được thiết kế để thực hiện ngay tại những không gian quen thuộc nhất: từ góc bếp, sân vườn đến sân chơi. Đây là bộ công cụ ý tưởng vô tận, dễ dàng áp dụng, giúp các bé biến mọi khoảnh khắc thường ngày thành những giờ học khám phá khoa học đầy hứng khởi và thực tiễn.

1. Tại sao cần phát triển mở rộng trò chơi STEM cho học sinh?

Mõi bài học về STEM là một viên gạch nền tảng vô cùng giá trị. Nhưng sức mạnh thực sự của STEM không chỉ nằm ở việc hoàn thành một dự án, mà là xây dựng một tư duy khám phá – một thói quen nhìn thế giới bằng lăng kính “Tại sao?” và “Như thế nào?”. Việc mở rộng các hoạt động ngoài sách giúp giáo viên và phụ huynh bỏ túi những công cụ linh hoạt để biến mọi khoảnh khắc thành cơ hội học tập.

Xây dựng “tư duy hệ thống”

Học sinh lớp 1 nhìn thế giới một cách rất trực quan. Khi mở rộng cách nhìn, chúng ta giúp các em thấy được bức tranh lớn. Thay vì chỉ học về “cái cây” (trong bài “Chậu cây hai tầng”), các em sẽ hiểu về “hệ sinh thái” quanh cái cây đó. Các em sẽ thấy mọi thứ được kết nối: Nước (Khoa học) rơi xuống từ mưa, được giữ lại trong đất (Kỹ thuật) và được rễ cây hút lên (Sinh học).

Điển hình như một trò chơi STEM đơn giản về lọc nước bẩn cũng cho thấy sự liên kết giữa môi trường (S), vật liệu lọc (T), quy trình lọc (E) và đo lường (M).

Tận dụng sự tò mò đúng thời điểm

Sự tò mò của trẻ 6 tuổi không chờ đến tiết học STEM. Nó xuất hiện đột ngột khi các em thấy một con sâu đang bò, hay khi hỏi: “Tại sao lá cây màu xanh?”. Những khoảnh khắc  này chính là cơ hội vàng.

Khi  có sẵn một thư viện các trò chơi STEM đơn giản, dễ thực hiện, thầy cô và phụ huynh có thể ngay lập tức nắm bắt sự tò mò đó.

Tính thực dụng của STEM: Từ tạo sản phẩm đến giải quyết vấn đề

Các trò chơi trong sách (như “Dụng cụ gấp áo” hay “Thước trượt”) giúp học sinh tạo ra một sản phẩm cụ thể, hữu ích. Đây là bước cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, các trò chơi STEM mở rộng mà chúng ta khám phá sẽ nâng tầm điều đó: tập trung vào giải quyết vấn đề thực tế.

Ví dụ, thay vì chỉ làm một cái thước, các em sẽ đối mặt với thử thách: “Làm sao để đo chiều cao của cái cây ngoài sân mà không cần trèo lên?”. Từ đó, các em sẽ tự mình phát minh ra công cụ đo, có thể là một sợi dây, một cái sào, hoặc chính “thước trượt” đã học. Cách tiếp cận này giúp học sinh chuyển từ làm theo hướng dẫn sang tư duy thiết kế một cách tự nhiên.

2. Trạm khám phá 1: STEM trong nhà bếp

Đối với học sinh lớp 1, nhà bếp chính là một phòng thí nghiệm khoa học và nghệ thuật kỳ diệu nhất. Đây là nơi các em được thực hiện trực tiếp, quan sát sự biến đổi kỳ diệu của vật chất – từ lỏng sang rắn, từ rắn sang khí, hay sự thay đổi màu sắc và hương vị.

Những trò chơi STEM tại trạm này không cần vật liệu phức tạp, chúng tận dụng chính những thứ quen thuộc trong bếp để khơi dậy sự tò mò về hóa học, vật lý và sinh học cơ bản. Thay vì chỉ đọc sách, các em sẽ được làm thí nghiệm khoa học.

Trò chơi 1: Nấm men ăn đường (Thí nghiệm sinh học)

Mục tiêu

Chứng minh cho học sinh thấy rằng nấm men (thứ dùng để làm bánh mì) là một “vật thể sống”. Quan sát cách chúng “ăn” đường (dinh dưỡng) và “thở” ra khí (CO2), giống như con người.

Vật liệu

• 1 gói men nở (dùng làm bánh mì)
• 1 thìa cà phê đường
• 1 chai nhựa trong suốt (size 500ml)
• 1 quả bóng bay
• Nước ấm (Quan trọng: không dùng nước nóng, sẽ làm chết men)

Hướng dẫn

• Đổ một chút nước ấm (khoảng 1/3 chai) vào chai nhựa.
• Cho 1 thìa đường và 1 thìa men nở vào chai. Lắc nhẹ để hỗn hợp tan đều.
• Nhanh tay bịt miệng chai bằng quả bóng bay, đảm bảo bóng trùm kín miệng chai.
• Đặt chai ở nơi ấm áp. Yêu cầu học sinh quan sát chai và quả bóng bay sau 15-20 phút.
• Học sinh sẽ thấy hỗn hợp sủi bọt và quả bóng bay từ từ phồng lên.

Bài học rút ra

Kết thúc trò chơi STEM này sẽ giúp học sinh diễn giải hiện tượng: Quả bóng bay phồng lên là bằng chứng cho thấy có một loại khí đang được tạo ra bên trong chai. Loại khí này sinh ra là do các bạn nấm men (những sinh vật sống rất nhỏ) đã “ăn” đường và “thở” ra, giống hệt như con người chúng ta ăn cơm và thở vậy.

Thí nghiệm này giúp các em hiểu rằng, nấm men là vật sống và chính hoạt động sống của chúng tạo ra khí, làm cho bánh mì phồng xốp.

Trò chơi 2: Nhuộm màu bắp cải (Thí nghiệm pH)

Mục tiêu

Giới thiệu khái niệm cơ bản nhất về axit (chua) và bazơ (kiềm) thông qua một chỉ thị màu tự nhiên giúp học sinh học cách phân loại các dung dịch quen thuộc trong nhà bếp.

Vật liệu

• Nước bắp cải tím (chuẩn bị trước bằng cách luộc/xay bắp cải tím và lọc lấy nước)
• Ít nhất 4 cốc nhỏ trong suốt
• Nước chanh (hoặc giấm)
• Nước xà phòng pha loãng
• Nước lọc

Hướng dẫn

• Chia đều nước bắp cải tím (màu tím đặc trưng) vào các cốc.
• Giữ 1 cốc làm “cốc đối chứng” (chỉ có nước bắp cải tím) để so sánh.
• Yêu cầu học sinh lần lượt nhỏ vài giọt nước chanh vào cốc 1, nước xà phòng vào cốc 2, nước lọc vào cốc 3…
• Quan sát sự đổi màu kỳ diệu ngay lập tức.

Bài học rút ra

Nước bắp cải tím giống như một “người chỉ thị” đặc biệt. Khi nó gặp các chất có vị chua như chanh hay giấm (gọi là axit), nó sẽ đổi sang màu hồng hoặc đỏ nhưng khi gặp các chất trơn nhẵn như xà phòng (gọi là bazơ), nó lại đổi sang màu xanh lá. Nước lọc không làm nó đổi màu vì nước lọc trung tính.

Qua trò chơi này, các em rút ra bài học rằng chúng ta có thể nhận biết và phân loại các chất lỏng khác nhau dựa vào sự thay đổi màu sắc.

Trò chơi 3: Làm kem muối lạnh (Thí nghiệm vật lý)

Mục tiêu

Trò chơi STEM này cho học sinh trải nghiệm hiện tượng hạ điểm đông. Các em sẽ hiểu rằng muối có thể làm cho đá lạnh trở nên lạnh hơn mức 0°C, đủ lạnh để làm đông sữa thành kem mà không cần tủ đá.

Vật liệu

• Sữa tươi (hoặc nước hoa quả)
• Đường (tùy chọn)
• 2 túi zip (1 túi to và 1 túi nhỏ hơn, đảm bảo khóa zip tốt)
• Đá viên
• Muối hạt to (muối hột)
• Khăn hoặc găng tay (để giữ cho đỡ lạnh)

Hướng dẫn

• Học sinh pha sữa (và đường, nếu dùng) vào túi zip nhỏ. Kéo khóa thật chặt, đảm bảo sữa không bị rò rỉ.
• Cho đá viên và khoảng 3-4 thìa canh muối hạt to vào túi zip lớn.
• Đặt túi sữa nhỏ vào bên trong túi zip lớn. Kéo khóa túi lớn lại.
• Dùng khăn hoặc đeo găng tay (vì túi sẽ rất lạnh), học sinh bắt đầu xóc mạnh, bóp đều túi trong 5-10 phút liên tục.
• Mở ra, các em sẽ có thành quả là kem để thưởng thức!

Bài học rút ra

Bài học chính mà học sinh rút ra được qua trải nghiệm vị giác và xúc giác này là: Muối có một khả năng đặc biệt là làm cho đá lạnh hơn. Khi rắc muối vào đá, muối làm giảm nhiệt độ đông của đá, khiến cho túi đá lạnh xuống dưới 0°C.

Chính cái lạnh hơn bình thường này đã lấy đi nhiệt độ của túi sữa bên trong, làm sữa đông lại nhanh chóng thành kem. Các em học được rằng có thể thay đổi nhiệt độ của vật chất bằng cách thêm một chất khác vào.

Trò chơi 4: Trứng chìm trứng nổi (Thí nghiệm tỉ trọng)

Mục tiêu

Đây là một trò chơi STEM kinh điển giúp học sinh quan sát trực quan khái niệm về tỷ trọng hay còn gọi là độ đặc của nước. Các em hiểu rằng có thể thay đổi tính chất của nước để làm vật nổi lên.

Vật liệu

• 2 quả trứng sống (còn vỏ, không bị vỡ)
• 2 cốc thủy tinh cao và trong suốt
• Nước lọc
• Muối ăn (muối tinh)
• Thìa để khuấy

Hướng dẫn

• Đổ nước lọc vào cả 2 cốc với mực nước bằng nhau (khoảng 3/4 cốc).
• Yêu cầu học sinh nhẹ nhàng thả quả trứng thứ nhất vào Cốc 1. Quan sát hiện tượng: Trứng chìm xuống đáy.
• Với Cốc 2, cho 4-5 thìa muối ăn vào và khuấy thật kỹ cho đến khi muối tan hết (nước sẽ hơi đục).
• Nhẹ nhàng thả quả trứng thứ hai vào Cốc 2 (cốc nước muối).
• Yêu cầu học sinh quan sát: Quả trứng sẽ nổi lên trên mặt nước.

Bài học rút ra

Thông qua việc quan sát hai kết quả trái ngược, học sinh sẽ rút ra được bài học về tỷ trọng. Thí nghiệm giải thích được rằng nước muối “đặc” hơn (hay “nặng” hơn) nước lọc.

Khi quả trứng được thả vào nước lọc, nó nặng hơn nước nên chìm xuống nhưng khi thả vào nước muối, nước muối lúc này lại “nặng” hơn quả trứng, tạo ra một lực đẩy mạnh hơn, nâng quả trứng nổi lên. Điều này tương tự như việc các em dễ dàng nổi ở biển (nước mặn) hơn là ở bể bơi (nước ngọt).

3. Trạm khám phá 2: STEM sân vườn

Nếu nhà bếp là phòng thí nghiệm hóa học, thì sân vườn chính là một phòng thí nghiệm sinh học khổng lồ và sống động. Thay vì chỉ quan sát, trạm khám phá này mời gọi học sinh tìm hiểu về cả một hệ sinh thái. Các em sẽ trực tiếp quan sát mối quan hệ tương hỗ giữa thực vật, côn trùng, đất và thời tiết. Những trò chơi STEM này kết nối học sinh với thiên nhiên, dạy các em về sự sống, trách nhiệm và kỹ năng quan sát tinh tế.

Trò chơi 5: “Khách sạn” côn trùng (Kỹ thuật & Sinh thái)

Mục tiêu

Trò chơi STEM này giúp học sinh hiểu về tầm quan trọng của côn trùng (như ong, bọ rùa) trong việc thụ phấn cho hoa và bảo vệ cây cối. Đây là một dự án kỹ thuật kết hợp sinh thái, tạo ra một nơi trú ẩn an toàn cho các bạn côn trùng có ích.

Vật liệu

• 1 hộp gỗ (hoặc thùng carton cứng, vỏ chai nhựa lớn cắt ra)
• Vật liệu từ thiên nhiên: Ống tre/trúc nhỏ, cành cây khô, lá khô, rơm, vỏ thông, lõi giấy vệ sinh.
• Dây thừng

Hướng dẫn

• Thu thập các vật liệu tự nhiên.
• Học sinh sẽ bắt đầu thiết kế các “căn phòng” cho khách sạn.
• Sắp xếp các ống tre, cành cây khô, vỏ thông… vào bên trong chiếc hộp gỗ một cách khéo léo và chắc chắn. Mỗi loại vật liệu khác nhau sẽ thu hút một loại côn trùng khác nhau.
• Đảm bảo lấp đầy và nén chặt để các vật liệu không bị rơi ra.
• Dùng dây thừng buộc chặt “khách sạn” và treo ở một góc vườn yên tĩnh, có nắng nhẹ và tránh mưa hắt.

Bài học rút ra

Bài học rút ra từ trò chơi STEM này là về sự đa dạng sinh học và kỹ thuật kiến tạo. Giáo viên diễn giải rằng mỗi “căn phòng” các em tạo ra là một thiết kế kỹ thuật có chủ đích: ống tre rỗng cho ong đơn độc đẻ trứng, kẽ hở giữa các cành cây cho bọ rùa trú ẩn.

Bằng cách xây dựng “khách sạn” này, các em không chỉ tạo ra một sản phẩm, mà còn đang giúp đỡ cho hệ sinh thái. Các em học được rằng con người có thể và nên tạo ra những công trình thân thiện để bảo vệ các loài vật khác.

Trò chơi 6: Đo lượng mưa (Toán học và Khí tượng)

Mục tiêu

Giới thiệu khái niệm cơ bản về thu thập dữ liệu và đo lường (Toán học) giúp học sinh hiểu về các yếu tố thời tiết (Khí tượng) và thực hành kỹ năng ghi chép, so sánh.

Vật liệu

• 1 chai nhựa trong suốt (ví dụ chai 1.5 lít)
• Dao/kéo (giáo viên thực hiện)
• Sỏi hoặc đá cuội nhỏ
• Băng dính trong
• Bút lông không xóa được
• Thước kẻ

Hướng dẫn

• Cắt rời phần cổ chai (khoảng 1/3 phía trên).
• Học sinh cho một lớp sỏi vào đáy chai (để chai không bị gió thổi bay).
• Lật ngược phần cổ chai vừa cắt, đặt vào thân chai như một cái phễu để hứng nước mưa hiệu quả.
• Dùng băng dính cố định 2 phần chai lại với nhau.
• Giáo viên/phụ huynh giúp học sinh dùng thước và bút lông vạch các mốc đo (ví dụ: 1cm, 2cm, 3cm…) bên ngoài thân chai, bắt đầu từ trên lớp sỏi.
• Đặt dụng cụ đo mưa ở ngoài trời. Hàng ngày, các em ra kiểm tra và ghi lại lượng mưa đo được vào sổ tay.

Bài học rút ra

Thông qua hoạt động này, học sinh học được quy trình cơ bản của một nhà khoa học: thiết kế công cụ (E), đặt công cụ (T), thu thập dữ liệu (M) và phân tích (S). Giáo viên diễn giải rằng, việc ghi lại lượng mưa hàng ngày giúp chúng ta hiểu được quy luật của thời tiết.

Các em có thể so sánh: “Tuần này mưa nhiều hơn hay ít hơn tuần trước?”, “Ngày nào mưa nhiều nhất?”. Những con số này rất quan trọng, giúp các bác nông dân biết khi nào cần tưới cây, hoặc giúp chúng ta biết khi nào nước sông có thể dâng cao.

Trò chơi 7: Làm “bom” hạt giống (Tái tạo môi trường)

Mục tiêu

Trò chơi STEM này giáo dục học sinh về sự phát tán hạt giống và tầm quan trọng của việc gieo mầm, tái tạo mảng xanh. Đây là một hoạt động kết hợp khoa học đất, sinh học thực vật và hành động vì môi trường.

Vật liệu

• Đất sét (hoặc đất thịt)
• Phân trùn quế (hoặc phân hữu cơ)
• Hạt giống cây địa phương (ưu tiên các loại hoa dại dễ nảy mầm)
• Nước
• Khay hoặc chậu lớn để trộn

Hướng dẫn

• Giáo viên/phụ huynh hướng dẫn học sinh trộn các nguyên liệu theo công thức (ví dụ: 3 phần đất sét, 1 phần phân, 1 phần hạt giống).
• Cho từ từ nước vào và nhào trộn hỗn hợp đến khi đất đủ ẩm, dẻo, có thể nặn được (không quá nhão).
• Học sinh vo hỗn hợp thành những viên tròn nhỏ, gọi là “bom hạt giống”.
• Phơi khô các viên “bom” này ở nơi râm mát (không phơi nắng gắt) trong 1-2 ngày.
• Tổ chức một buổi gieo mầm: các em có thể đặt các viên bom này vào khu đất trống trong sân trường hoặc mang về nhà.

Bài học rút ra

Bài học ở đây là về sự sống và sự tái tạo. Giáo viên diễn giải rằng, viên đất sét giống như một “ngôi nhà” bảo vệ hạt giống khỏi bị chim ăn hoặc nắng gắt. Bên trong “ngôi nhà” đó có sẵn “thức ăn” là phân bón.

Khi gặp trời mưa, “ngôi nhà” đất sét sẽ tan ra, hạt giống sẽ gặp đất ẩm và nảy mầm. Đây là một cách thông minh để gieo trồng cây ở những nơi khó tiếp cận. Các em học được rằng, chỉ một hành động nhỏ của mình cũng có thể góp phần làm cho Trái Đất thêm xanh.

4. Trạm khám phá 3: STEM tại sân chơi

Sân chơi chính là một phòng thí nghiệm vật lý khổng lồ và trực quan nhất. Thay vì học các khái niệm khô khan, học sinh lớp 1 sẽ được cảm nhận vật lý bằng chính cơ thể mình. Mọi hoạt động từ xích đu, cầu trượt đến việc đuổi bắt cái bóng đều ẩn chứa những bài học sâu sắc về trọng lực, ma sát, lực và chuyển động. Những trò chơi STEM tại trạm này giúp các em kết nối kiến thức khoa học với các hoạt động vui chơi hàng ngày.

Trò chơi 8: Đua xe cầu trượt (Ma sát và Trọng lực)

Mục tiêu

Trò chơi STEM này giúp học sinh quan sát và so sánh trực tiếp khái niệm “ma sát”. Các em sẽ hiểu rằng bề mặt vật liệu khác nhau có thể làm cho vật trượt nhanh hơn hoặc chậm hơn, dù chúng cùng chịu tác động của trọng lực.

Vật liệu

• Ít nhất 2 chiếc ô tô đồ chơi nhỏ (giống hệt nhau để đảm bảo tính công bằng)
• Cầu trượt khô
• Các tấm vật liệu để thay đổi bề mặt: 1 tấm bìa carton, 1 chiếc khăn vải (khăn lông), 1 tấm giấy nhám, 1 túi nilon.

Hướng dẫn

• Cho học sinh thả 2 chiếc ô tô cùng lúc trên bề mặt cầu trượt bình thường. Quan sát chúng trượt xuống (gần như cùng lúc).
• Lần lượt trải tấm bìa carton, khăn vải, giấy nhám… lên một làn trượt.
• Thực hiện cuộc đua: 1 xe chạy trên làn trượt bình thường, 1 xe chạy trên làn trượt đã lót vật liệu.
• Yêu cầu học sinh quan sát xem xe nào về đích trước/sau và ghi lại kết quả.

Bài học rút ra

Tốc độ của xe bị ảnh hưởng trực tiếp bởi bề mặt mà nó trượt lên. Trò chơi STEM này đã giải rằng có một loại lực gọi là “ma sát” (lực cản) xuất hiện khi xe cọ xát với mặt đường. Khi bề mặt trơn láng (như cầu trượt, túi nilon), lực ma sát yếu, xe bị cản ít nên chạy nhanh. Ngược lại, khi bề mặt thô ráp, gồ ghề (như khăn vải, giấy nhám), lực ma sát mạnh, xe bị cản nhiều nên chạy chậm lại rõ rệt.

Trò chơi 9: Bóng nặng – Bóng nhẹ (Lực và Chuyển động)

Mục tiêu

Thông qua trò chơi STEM này sẽ thách thức và phá vỡ quan niệm sai lầm phổ biến rằng “vật nặng luôn rơi nhanh hơn vật nhẹ”. Trò chơi này giúp các em quan sát thí nghiệm kinh điển của Galileo về sự rơi tự do.

Vật liệu

• 2 quả bóng có kích thước tương đương nhưng trọng lượng khác nhau rõ rệt (ví dụ: 1 quả bóng rổ hoặc bóng đá và 1 quả bóng nhựa nhẹ).
• Một chiếc ghế đẩu (giáo viên đứng lên) hoặc thực hiện ở tầng 1 (nếu có thể).

Hướng dẫn

• Giáo viên/phụ huynh giơ 2 quả bóng lên và hỏi học sinh: “Nếu cô thả hai quả bóng này cùng lúc, quả nào sẽ chạm đất trước?”. (Hầu hết học sinh sẽ đoán là quả bóng nặng).
• Giáo viên đứng trên ghế (hoặc ở vị trí đủ cao), giữ 2 quả bóng ở cùng một độ cao và duỗi thẳng tay.
• Đếm “1, 2, 3… Thả!” và đồng thời thả cả hai quả bóng.
• Yêu cầu học sinh bên dưới quan sát xem quả bóng nào chạm đất trước.
• Lặp lại thí nghiệm 2-3 lần để khẳng định kết quả.

Bài học rút ra

Trái Đất có một lực kéo gọi là trọng lực làm mọi vật rơi xuống. Điều đặc biệt là khi chúng ta bỏ qua sức cản của không khí, Trái Đất kéo mọi vật rơi xuống với gia tốc như nhau, khiến chúng chạm đất cùng lúc, không phân biệt vật đó nặng hay nhẹ. Quan niệm “vật nặng luôn rơi nhanh hơn” là một hiểu lầm phổ biến, và thí nghiệm này đã giúp học sinh chứng minh điều ngược lại bằng quan sát.

Trò chơi 10: Cái bóng chạy trốn (Thiên văn hoc)

Mục tiêu

Trò chơi STEM cuối cùng này giúp học sinh hiểu về chuyển động biểu kiến của Mặt Trời trên bầu trời. Các em sẽ quan sát được rằng vị trí và độ dài của bóng thay đổi theo thời gian trong ngày.

Vật liệu

• Một khoảng sân có nắng rõ, không bị che khuất.
• Phấn màu (dùng để vẽ trên sân).
• Một học sinh làm mẫu (hoặc dùng một vật cố định như cột cờ, gậy cắm thẳng đứng).

Hướng dẫn

• Chọn 3 thời điểm trong ngày (ví dụ: 8 giờ sáng, 12 giờ trưa, và 3 giờ chiều).
• Tại mỗi thời điểm, yêu cầu một học sinh đứng yên tại đúng một vị trí đã đánh dấu.
• Các học sinh khác sẽ dùng phấn màu (mỗi thời điểm một màu khác nhau) để vẽ lại cái bóng của bạn mình trên mặt đất.
• Vào cuối ngày, cả lớp cùng ra quan sát “bức tranh” bóng trên sân.

Bài học rút ra

Cái bóng không đứng yên mà di chuyển và thay đổi độ dài trong ngày. Nguyên nhân của sự thay đổi này là do Trái Đất của chúng ta đang tự quay. Khi Trái Đất quay, chúng ta sẽ thấy Mặt Trời như đang di chuyển trên bầu trời (từ Đông sang Tây). Chính vị trí của Mặt Trời thay đổi đã dẫn đến vị trí và độ dài của bóng thay đổi.

Cụ thể: Sáng sớm (Mặt Trời thấp ở hướng Đông), bóng dài và ngả về hướng Tây. Buổi trưa (Mặt Trời trên đỉnh đầu), bóng ngắn nhất. Buổi chiều (Mặt Trời lại xuống thấp ở hướng Tây), bóng lại dài ra và ngả về hướng Đông.

5. Bí quyết cho giáo viên và phụ huynh triển khai trò chơi STEM thành công

Có trong tay ý tưởng cho các “Trạm” khám phá từ nhà bếp, sân vườn đến sân chơi là bước khởi đầu tuyệt vời. Nhưng để biến những ý tưởng trò chơi STEM này thành những hoạt động thường ngày hiệu quả, khơi dậy đam mê đúng nghĩa cho các em, thì vai trò tổ chức và dẫn dắt của người lớn là then chốt.

Dưới đây là những bí quyết thực tiễn giúp cả giáo viên và phụ huynh triển khai các hoạt động này một cách hiệu quả nhất.

Chuẩn bị sổ tay khám phá

Với học sinh lớp 1, viết có thể là một rào cản, nhưng vẽ lại là một thế mạnh. Trước khi bắt đầu, hãy phát cho mỗi em (hoặc mỗi nhóm) một cuốn sổ tay đơn giản và bút màu.

Yêu cầu các em vẽ lại những gì mình quan sát được qua các trò chơi STEM: “Quả trứng nổi lên như thế nào?”, “Cái bóng lúc 8 giờ sáng trông ra sao?”. Cuốn sổ này chính là “báo cáo khoa học” đầu đời của trẻ, giúp các em thực hành kỹ năng thu thập dữ liệu một cách trực quan nhất.

Vai trò người dẫn dắt: “Hỏi” chứ không “Nhắc”

Đây là bí quyết quan trọng nhất. Trong một trò chơi STEM, vai trò của giáo viên và phụ huynh không phải là làm hộ hay đưa ra đáp án, mà là người dẫn dắt sự tò mò. Thay vì nói: “Quả bóng phồng lên vì nấm men thở ra khí CO2”, hãy đặt một chuỗi câu hỏi mở: “Con thấy có gì lạ ở quả bóng?”, “Theo con, thứ gì đã ‘thổi’ quả bóng phồng lên?”, “Điều gì xảy ra nếu chúng ta không cho đường vào?”.

Hãy để trẻ tự mình nói ra kết luận, dù có thể chưa chính xác hoàn toàn, sau đó người lớn mới giúp các em đúc kết lại.

Lưu lại hình ảnh đáng nhớ

Hãy dùng điện thoại chụp lại thật nhiều khoảnh khắc: lúc tay trẻ lấm lem đất, lúc trẻ tập trung cao độ quan sát giọt nước, và cả lúc thất bại (ví dụ: kem không đông). Sau buổi học, hãy in các hình ảnh này ra và treo lên “Bức Tường STEM” của lớp.

Điều này tôn vinh quá trình nỗ lực và sáng tạo, chứ không chỉ tập trung vào thành quả cuối cùng. Nó gửi một thông điệp mạnh mẽ đến các em: Dám thử, dám sai, và dám làm mới là điều quan trọng nhất.

Đây là 3 bí quyết đơn giản nhưng hữu dụng để mỗi trò chơi STEM trở thành hoạt động học mà chơi – chơi mà học, đồng thời mang đến những trải nghiệm và cảm xúc đáng nhớ cho mỗi em.

 

6. Kết luận

Khi giáo viên và phụ huynh trang bị cho trẻ một lăng kính STEM, chúng ta không chỉ đang dạy các em kiến thức, mà đang trao cho các em một siêu năng lực: đó là nhìn thế giới bằng sự tò mò vô hạn và thói quen đặt câu hỏi “Tại sao?”. Mỗi trò chơi STEM đơn giản hôm nay chính là đang gieo mầm cho những nhà khoa học, kỹ sư, và những công dân biết giải quyết vấn đề của tương lai.

Thầy cô hãy chọn ngay một “Trạm” cho tuần học tới và xem sự hào hứng bùng nổ trong lớp học của mình! Hãy chia sẻ trò chơi STEM yêu thích của thầy cô ở phần bình luận bên dưới nhé!