Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Trong môn Ngữ văn, điều đó thể hiện qua yêu cầu rèn luyện 4 kỹ năng cơ bản: đọc, viết, nói và nghe. Để đạt được mục tiêu này, giáo viên cần hệ thống bài tập phát triển năng lực được thiết kế theo hướng thực hành, có mục tiêu cụ thể và gắn với yêu cầu rõ ràng.

Học liệu số bài tập phát triển năng lực giúp giáo viên:

• Tổ chức hoạt động thực hành thường xuyên

• Tăng cơ hội vận dụng kiến thức vào tình huống cụ thể

• Theo dõi tiến độ học tập của học sinh

• Tiết kiệm thời gian chấm và tổng hợp kết quả

1. Cấu trúc học liệu số bài tập phát triển năng lực

Hệ thống bài tập phát triển năng lực được xây dựng theo mạch hoạt động học, bám sát cấu trúc chương trình mới. Nội dung được tổ chức thành các phần rõ ràng.

1.1. Thực hành đọc

Hoạt động thực hành đọc tập trung vào đọc văn bản theo thể loại. Học sinh được trả lời các câu hỏi từ nhận biết đến vận dụng. Mỗi câu hỏi đều có mục tiêu cụ thể, giúp học sinh hiểu nội dung, phân tích đặc điểm thể loại và rút ra thông điệp của văn bản.

1.2. Thực hành tiếng Việt

Phần này giúp học sinh sử dụng kiến thức tiếng Việt trong ngữ cảnh cụ thể. Bài tập phát triển năng lực ở nội dung này không tách rời lý thuyết mà gắn trực tiếp với văn bản đã học. Nhờ đó, học sinh hiểu cách vận dụng từ ngữ, cấu trúc câu và biện pháp tu từ trong giao tiếp thực tế.

1.3. Thực hành viết

Bài tập phát triển năng lực ở phần viết hướng dẫn học sinh viết theo từng kiểu bài. Mỗi hoạt động đều có yêu cầu rõ ràng, từng bước triển khai cụ thể. Học sinh không chỉ viết đúng cấu trúc mà còn biết thể hiện cảm xúc, quan điểm cá nhân.

1.4. Thực hành nói – nghe

Đây là điểm mới nổi bật của chương trình. Bài tập phát triển năng lực tạo cơ hội để học sinh trao đổi, thảo luận và trình bày ý kiến. Hoạt động này giúp rèn kỹ năng giao tiếp, phản biện và lắng nghe tích cực.

1.5. Bài tập củng cố cuối mỗi bài

Cuối mỗi nội dung là hệ thống bài tập củng cố nhằm giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức và khắc sâu kỹ năng. Đây là bước quan trọng để đảm bảo bài tập phát triển năng lực thực sự phát huy hiệu quả.

1.6. Gợi ý làm bài

Sau mỗi phần thực hành đều có gợi ý làm bài để học sinh tham khảo. Phần này giúp các em tự kiểm tra, đối chiếu và điều chỉnh cách làm của mình.

2. Hướng dẫn sử dụng học liệu số bài tập phát triển năng lực

Để khai thác hiệu quả hệ thống bài tập phát triển năng lực trên nền tảng số, giáo viên thực hiện theo các bước sau.

2.1. Truy cập và lựa chọn nội dung

• Bước 1: Truy cập trang  hoclieu.vn

• Bước 2: Đăng nhập/ Đăng ký tài khoản

• Bước 3: Tại thanh menu sản phẩm chọn sách lai, chọn học liệu sách tham khảo
• Bước 4: Sử dụng

2.2. Giao bài tập phát triển năng lực cho học sinh

Bước 1: Nhấn biểu tượng giao bài tại nội dung mong muốn
Bước 2: Chọn lớp cần giao
Bước 3: Thiết lập quy tắc tính điểm
Bước 4: Chọn hạn nộp nếu cần
Bước 5: Nhấn Giao bài để hoàn tất

Học sinh có thể thực hiện bài tập phát triển năng lực trực tuyến và nộp bài ngay trên hệ thống.

2.3. Theo dõi và đánh giá

Giáo viên có thể:

• Xem danh sách học sinh đã làm bài

• Theo dõi điểm số

• Đánh giá mức độ hoàn thành

• Phân loại học sinh theo năng lực

Nhờ đó, việc quản lý và đánh giá trở nên khoa học và chính xác hơn.

3. Cách khai thác bài tập phát triển năng lực trong thực tế giảng dạy

3.1. Sử dụng trong tiết luyện tập

Sau khi học xong lý thuyết, giáo viên sử dụng bài tập phát triển năng lực để củng cố và mở rộng kiến thức. Điều này giúp học sinh không học thụ động mà được thực hành ngay.

3.2. Dạy học phân hóa

Giáo viên có thể lựa chọn bài tập phát triển năng lực ở mức độ phù hợp với từng nhóm học sinh. Nhóm khá giỏi có thể thực hiện nhiệm vụ nâng cao, nhóm cần hỗ trợ có thể làm bài tập cơ bản.

3.3. Kết hợp dạy học trực tiếp và trực tuyến

Bài tập phát triển năng lực có thể triển khai trên lớp hoặc giao về nhà. Hình thức linh hoạt giúp tăng thời lượng thực hành mà không làm quá tải thời gian trên lớp.

4. Lợi ích khi khai thác hiệu quả bài tập phát triển năng lực

Khi sử dụng đúng cách, bài tập phát triển năng lực mang lại nhiều giá trị:

• Phát triển toàn diện 4 kỹ năng

• Tăng khả năng vận dụng kiến thức

• Nâng cao tính chủ động và tự học

• Hỗ trợ giáo viên đánh giá chính xác năng lực học sinh

• Tiết kiệm thời gian chấm bài và tổng hợp kết quả

5. Tổng kết

Bài tập phát triển năng lực là công cụ quan trọng giúp hiện thực hóa mục tiêu dạy học Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực. Khi được tích hợp trên nền tảng học liệu số, hệ thống bài tập phát triển năng lực không chỉ hỗ trợ giáo viên tổ chức giờ học hiệu quả mà còn giúp học sinh rèn luyện kỹ năng một cách bài bản, có định hướng và bền vững.